Qyteti i Fierit u çlirua nga pushtimi nazifashist. Fier është qyteti më i madh në rajonin e Myzeqesë, që shërben si qendër e bashkisë, rrethit dhe qarkut që mban të njëjtin emër, i cili përfshin rrethet Fier, Lushnjë dhe Mallakastër. Në fillim të shekullit të 17-të ishte një fshat i vogël; filloi të popullohej dhe zhvillohej nga mesi i shekullit të 18-të, pas ndërtimit të urës së gurit mbi lumë Gjanicë, e cila kalon përmes qytetit. Fieri u bë një qendër e rëndësishme tregtare, veçanërisht për shitjen e produkteve bujqësore të territoreve përreth, dhe një kryqëzim trafiku mes Vlorës, Beratit dhe Durrësit. Ndërtesat banesore u shtuan dhe popullsia u rrit me banorë që vinin nga provincat përreth në fillimin e shekullit të 20-të. Gjatë periudhës 1924-1939, qyteti u zgjerua drejt jugut dhe perëndimit. Më 14 gusht 1935, ndodhi Kryengritja e Fierit. Më 15 tetor 1944, Fieri u çlirua. Gjatë tërheqjes, gjermanët shkatërruan gjithashtu urën e gurit mbi Gjanicë.
Në prag të çlirimit, Fieri ishte një qendër e vogël urbane me një fabrikë mielli dhe 5 fabrika të vogla nafte, së bashku me 3 impiante për përpunimin e naftës që punësonin 330 punëtorë. Rrugët ishin pa asfalt dhe ndiheshin kryesisht ndërtimet me kërpudha dhe baltë. Pas çlirimit, Fieri u bë një qendër e rëndësishme industriale dhe bujqësore e vendit. (Në foto: Moment nga luftimet për çlirimin e Fierit.)
Teksti: Fjalori enciklopedik shqiptar – Vëll. 1, Akademia e Shkencave të Shqipërisë, “Kristalina-KH”, Tiranë, 2008, fq. 670-671.
Foto: © Muzeu Historik i Fierit
Përpunimi grafik: AHCF
